Տաբատ հագնող կինն ու նրբակազմ հանճարը. Շոպենի սիրո մասին

1836 թվականի մի երեկո փարիզյան բարձրաշխարհիկ սալոններից մեկում հանդիպեցին երկու բացարձակ հակապատկերներ։ Նա՝ նրբակազմ էր, գունատ, մետաքսե թաշկինակով և արիստոկրատական զուսպ մաներաներով մի երիտասարդ, ում դաշնամուրի հնչյունները ստիպում էին ներկաներին շնչակտուր լինել։ Նա՝ տղամարդու կոստյումով էր, բերանում՝ սիգար, համարձակ հայացքով և սուր լեզվով մի կին, ով արդեն հասցրել էր ցնցել ողջ Ֆրանսիան իր վեպերով ու ազատատենչությամբ։

Ֆրեդերիկ Շոպենն ու Ժորժ Սանդը (Ավրորա Դյուպեն) սկսեցին մի պատմություն, որը պետք է դառնար 19-րդ դարի ամենաքննարկված սիրավեպը։

«Իսկ նա իսկապե՞ս կին է»

Շոպենի առաջին տպավորությունը սարսափն էր։ «Ինչպիսի՜ տհաճ կին է այդ Սանդը։ Արդյո՞ք նա իսկապես կին է, ես հակված եմ կասկածելու»,- գրում էր կոմպոզիտորը ընկերոջը։ Սանդն էլ իր հերթին Շոպենին համարում էր «փոքրիկ խեղճ հրեշտակ»՝ չափազանց նուրբ ու անօգնական այս կոպիտ աշխարհի համար։ Բայց հակադրությունները ձգում են մագնիսի պես. շուտով Փարիզը սկսեց խոսել նրանց տարօրինակ միության մասին։

Մայորկայի դժոխային «դրախտը»

Նրանց սիրո ամենադրամատիկ էջը Մայորկա կղզում անցկացրած ձմեռն էր։ Սանդը հույս ուներ, որ մեղմ կլիման ու ծովի օդը կբուժեն Շոպենի թոքախտը։ Սակայն դրախտային հանգիստը վերածվեց մղձավանջի։ Անդադար անձրևներ, խոնավություն և տեղացիների թշնամանքը՝ վախենալով վարակիչ հիվանդությունից, նրանց վտարեցին հյուրանոցից։

Նրանք բնակություն հաստատեցին լքված, ցուրտ մի վանքում։ Այդտեղ էր, որ Շոպենը, մահվան հետ դեմ առ դեմ, գրեց իր հանճարեղ «Պրելյուդները»։ Մինչ նա պայքարում էր հազի ու սարսափելի տեսիլքների դեմ, Սանդը դարձել էր նրա բժիշկը, խոհարարը, մայրն ու պահապան հրեշտակը։ Նա տղամարդու տաբատ էր հագնում, որպեսզի կարողանար բարձրանալ լեռները՝ ուտելիք և դեղորայք հայթայթելու իր «փոքրիկ Ֆրիցի» համար։

Սեր, թե՞ խնամակալություն

Նրանց 9-ամյա միությունը սովորական սեր չէր։ Սանդն իր նամակներում խոստովանում էր, որ իրենց հարաբերությունները վաղուց դադարել էին լինել կրքոտ։ Շոպենը դարձել էր նրա «երրորդ երեխան»։ Նա կառավարում էր կոմպոզիտորի կյանքը, սնունդը, գրաֆիկը, իսկ Շոպենը, լինելով բարդ ու քմահաճ բնավորության տեր, հաճախ էր տանջում նրան իր խանդով ու դեպրեսիաներով։

Դառը վերջաբան և գրական դավաճանություն

Բաժանումը եղավ այնքան դրամատիկ, որքան նրանց կյանքը։ Պատճառը Սանդի երեխաներն էին։ Ժորժ Սանդն ուներ դուստր՝ Սոլանժը, ով բավականին բարդ ու կամակոր բնավորություն ուներ։ Մոր և դստեր հարաբերությունները ծայրահեղ լարված էին։ Երբ Սոլանժն ամուսնացավ մի քանդակագործի հետ, ում Ժորժ Սանդը չէր հավանում, տանը մեծ սկանդալ սկսվեց։

Ի՞նչ արեց Շոպենը. Փոխանակ իր զուգընկերոջը (Սանդին) պաշտպանելու, նա բռնեց դստեր՝ Սոլանժի կողմը։ Նա շարունակում էր նամակագրություն ունենալ Սոլանժի հետ և աջակցել նրան, ինչը Ժորժ Սանդն ընդունեց որպես դավաճանություն։ Սանդը կարծում էր, որ Շոպենը «թիկունքից հարվածեց» իրեն՝ պաշտպանելով իր թշնամաբար տրամադրված դստերը։Բայց ամենամեծ հարվածը Սանդի «Լուկրեցիա Ֆլորիանի» վեպն էր։ Գրքում նա նկարագրել էր մի հիվանդագին, քմահաճ ու խանդոտ իշխանի, որի կերպարում բոլորը ճանաչեցին Շոպենին։

Դա հանճարի սրտի վերջին հարվածն էր։ Նրանք այլևս չհանդիպեցին։

Վերջին հայացքը սանդուղքի վրա

Նրանց վերջին պատահական հանդիպումը տեղի ունեցավ 1848-ին՝ Փարիզի սանդուղքներից մեկի վրա։ Շոպենը հազիվ էր շնչում, իսկ Սանդը փորձեց մոտենալ։ Նրանք փոխանակեցին ընդամենը մի քանի սառը խոսք։ Շոպենը հեռացավ՝ այդպես էլ չիմանալով, որ Սանդը դեռ սիրում էր իրեն իր ձևով, իսկ Սանդը չգիտեր, որ Շոպենին ապրելու ընդամենը մեկ տարի էր մնացել։

Երբ 1849-ին Շոպենը մահանում էր Փարիզի իր բնակարանում, նրա մահճակալի մոտ Ժորժ Սանդը չկար։ Նա չեկավ նաև հուղարկավորությանը, բայց իր օրագրում գրեց. «Իմ կյանքի ամենամեծ լույսը հանգավ»։

Ի՞նչ մնաց մեզ

Այս պատմությունից մեզ մնացին Շոպենի անմահ նոկտյուրնները, որոնք ծնվել են Սանդի կողքին ապրած տարիներին, և Սանդի լավագույն էջերը, որոնք գրվել են Շոպենի դաշնամուրի հնչյունների տակ։ Նրանք չէին կարող ապրել միասին, բայց առանց իրար չէին դառնա այն հանճարները, որոնց մենք գիտենք այսօր։