Պատկերացրեք մի աշխարհ, որտեղ չկար ինտերնետ, սմարթֆոն կամ արագընթաց գնացքներ։ 1890-ականներին մեծն գրող Ալեքսանդր Կուպրինը գրեց տողեր, որոնք այսօր կարդալիս թվում է, թե նա ուղղակի տեսել է 21-րդ դարի մեր առօրյան։ Նա կանխատեսել էր ոչ միայն տեխնոլոգիաները, այլև մեր հոգեվիճակը։
Մեջբերումը (Հայերեն թարգմանությամբ)
«Ժամանակն այնքան է թանկացել, որ շուտով գիշերը կսկսեն վերածել ցերեկվա, քանի որ արդեն զգացվում է նման կրկնապատկված կյանքի կարիքը։ Գործարքը, որը նախկինում պահանջում էր ամիսներ, հիմա ավարտվում է հինգ րոպեում։ Բայց անգամ այս արագությունը չի բավարարում մեր անհամբերությանը։
Շուտով մենք միմյանց կտեսնենք լարերի միջոցով՝ հարյուրավոր և հազարավոր վերստերի վրա։
Իսկ մինչդեռ ընդամենը հիսուն տարի առաջ մեր նախնիները, գյուղից նահանգ մեկնելիս, հանդարտ աղոթում էին և ճամփա ընկնում այնպիսի պաշարով, որը կբավականացներ բևեռային արշավախմբին։
Իսկ մենք գլխապատառ սլանում ենք առաջ ու առաջ՝ խլացած հրեշավոր մեքենաների դղրդյունից, հիմարացած այս կատաղի վազքից, գրգռված նյարդերով, այլասերված ճաշակներով և հազարավոր նոր հիվանդություններով…»
Ի՞նչ է փոխվել 130 տարի անց
Կուպրինի խոսքերը հնչում են որպես ախտորոշում ժամանակակից մարդու համար։ Եկեք վերլուծենք նրա «մարգարեությունները».
«Գիշերը վերածել ցերեկվա». Այսօր մենք ունենք 24/7 տնտեսություն։ Մենք աշխատում ենք գիշերը, գնումներ ենք անում առցանց ու սպառում ենք կոնտենտ, երբ աշխարհը պետք է քնած լինի։
«Տեսնել լարերի միջոցով». Սա ոչ այլ ինչ է, քան FaceTime-ի, Zoom-ի և տեսազանգերի հանճարեղ կանխատեսումը 19-րդ դարում։
«Հազարավոր նոր հիվանդություններ». Կուպրինը նկատել էր burnout-ը (հոգնածության համախտանիշը), տագնապային խանգարումները և թվային կախվածությունը դեռ այն ժամանակ, երբ դրանք անուններ չունեին։
Ինչու՞ էր նա հազար անգամ իրավացի
Մենք կորցրել ենք «դանդաղելու արվեստը»։ Կուպրինի նկարագրած նախնիները, որոնք «հանդարտ աղոթում էին» ճամփա ընկնելուց առաջ, ունեին այն, ինչը մենք փնտրում ենք մեդիտացիաների և թերապիաների մեջ՝ ներքին անդորր։
Մեր «գրգռված նյարդերը» արդյունք են այն բանի, որ մեր ուղեղը դեռևս չի հարմարվել այն տեղեկատվական հոսքին, որը մենք ստեղծել ենք վերջին տասնամյակներում։
Եզրակացություն և հարց
Արդյո՞ք մենք երջանիկ ենք այս «կատաղի վազքի» մեջ։ Թե՞ ժամանակն է երբեմն կանգ առնել, անջատել «հրեշավոր մեքենաները» (մեր սմարթֆոնները) և վերադառնալ այն հանդարտությանը, որի մասին երազում էր գրողը 130 տարի առաջ։
Իսկ դուք զգու՞մ եք այս «բևեռային արշավախմբի» պաշարի կարիքը ձեր առօրյայում, թե՞ արդեն հարմարվել եք վայրկյանների արագությանը։
