Թատրոնը միայն բեմը, վարագույրն ու դերասանների խաղը չէ։ Այն հազարամյակների պատմություն ու առասպելներ ունեցող մի աշխարհ է, որտեղ յուրաքանչյուր մանրուք ունի իր գաղտնիքը։
Այսօր Թատրոնի միջազգային օրն է, և NEWSMAG-ն առանձնացրել է 10 բացառիկ փաստ, որոնք թույլ կտան թատրոնին նայել բոլորովին այլ տեսանկյունից։
1. «Տրագեդիա» նշանակում է «այծերի երգ»
Հին հունարենից թարգմանաբար tragoedia բառը բաղկացած է «tragos» (այծ) և «oide» (երգ) բառերից։ Պատճառն այն է, որ հին հունական ներկայացումների ժամանակ դերասանները հագնում էին այծի մորթիներ՝ մարմնավորելով սատիրներին՝ գինեգործության աստված Դիոնիսոսի ուղեկիցներին։
2. Ինչո՞ւ չի կարելի հաջողություն մաղթել դերասանին
Թատերական աշխարհում «Հաջողություն» (Good luck) մաղթելը վատ նշան է համարվում։ Փոխարենն ասում են՝ «Break a leg» (կոտրիր ոտքդ)։ Կա վարկած, որ հին թատրոնում «ոտք կոտրելը» նշանակում էր այնքան շատ խոնարհվել հանդիսատեսի առաջ ծափահարությունների ներքո, որ ծնկի ծալքը (ոտքի կոտրվածքը) երևար։
3. Մոլիերն ու «անիծված» դեղին գույնը
Դերասանների շրջանում մինչ օրս դեղին հագուստը համարվում է դժբախտության նշան։ Այս նախապաշարմունքը գալիս է 17-րդ դարից. մեծն դրամատուրգ Մոլիերն իր վերջին ներկայացման ժամանակ («Երևակայական հիվանդը») բեմում էր դեղին հագուստով։ Հենց այդ ներկայացման ժամանակ նրա ինքնազգացողությունը վատացավ, և նա մահացավ մի քանի ժամ անց։
4. Շեքսպիրը՝ բառաստեղծ
Ուիլյամ Շեքսպիրն իր պիեսների միջոցով անգլերենին նվիրել է ավելի քան 1700 բառ, որոնք մենք օգտագործում ենք առօրյայում։ Եթե չլինեին նրա թատերական գործերը, հնարավոր է՝ չլինեին այնպիսի բառեր, ինչպիսիք են «eyeball» (ակնագունդ), «fashionable» (նորաձև) կամ «manager» (կառավարիչ)։
5. «Ուրվականի լույսը» (The Ghost Light)
Երբ թատրոնը դատարկվում է և բոլոր լույսերը հանգում են, բեմի մեջտեղում միշտ թողնում են մեկ վառվող լամպ։ Բացի անվտանգության կանոններից, կա լեգենդ, թե դա արվում է թատրոնի ուրվականների համար, որպեսզի նրանք լույս ունենան և չվնասեն դեկորացիաները։
6. Հայկական թատրոնի հնագույն արմատները
Հայկական թատրոնն աշխարհի հնագույններից է։ Մ.թ.ա. 1-ին դարում Արտաշատում Արտավազդ Բ արքան կառուցել է թատրոն, որտեղ բեմադրվել են հունական ողբերգություններ։ Հայաստանն այն եզակի երկրներից է, որի թագավորը եղել է նաև դրամատուրգ։
7. Ծափահարությունների հին հռոմեական ձևը
Հին Հռոմում հանդիսատեսը ծափահարելու տարբեր ձևեր ուներ։ Նրանք ոչ միայն հարվածում էին ափերին, այլև թափահարում էին իրենց տոգաների (զգեստների) ծայրերը կամ մատներով կտկտացնում էին։ Իսկ կայսր Ներոնն այնքան էր սիրում ծափահարություններ, որ վճարում էր հազարավոր մարդկանց, որպեսզի նրանք գան և բարձր ծափ տան իր ելույթների ժամանակ։
8. Ամենաերկար ներկայացումը
Աշխարհի ամենաերկարակյաց ներկայացումը Ագաթա Քրիստիի «Թակարդն» (The Mousetrap) է։ Այն Լոնդոնում անընդմեջ բեմադրվում է 1952 թվականից մինչ օրս։ 70 տարվա ընթացքում խաղացվել է ավելի քան 28,000 ներկայացում։
9. Կանայք թատրոնում
Երկար դարեր շարունակ կանանց արգելված էր բեմ դուրս գալ։ Շեքսպիրի ժամանակաշրջանում բոլոր կանացի դերերը (այդ թվում՝ Ջուլիետը) խաղում էին երիտասարդ տղաները։ Առաջին անգամ կին դերասանուհին անգլիական բեմ է բարձրացել միայն 1660 թվականին։
10. Սրտի զարկերի սինխրոնիզացիա
Գիտնականներն ապացուցել են, որ թատերական ներկայացում դիտելիս հանդիսատեսի սրտի զարկերը հաճախ սինխրոնիզացվում են դերասանների սրտի զարկերի հետ։ Թատրոնը միակ վայրն է, որտեղ հարյուրավոր անծանոթ մարդիկ միաժամանակ ֆիզիկական մակարդակով ապրում են նույն էմոցիան։
