2026 թվականին Երևանը կդառնա աշխարհի «թոքերը»։ ՄԱԿ-ի Կենսաբազմազանության կողմերի համաժողովը (COP 17) հյուրընկալելը միայն դիվանագիտական հաջողություն չէ, դա հայելի է, որի մեջ պետք է նայենք՝ հասկանալու համար՝ ինչ ենք թողնում։ Իսկ դուք պատրա՞ստ եք խոսել կենսաբազմազանության մասին՝ առանց դասագրքային ձևակերպումների։
Երբ մենք լսում ենք «կենսաբազմազանություն», մեր ուղեղում պատկերվում են արևադարձային անտառներ կամ հեռավոր օվկիանոսներ։ Իրականում, կենսաբազմազանությունը հենց Երևանի կենտրոնում աճող ծառի արմատն է, որը պայքարում է ասֆալտի դեմ, և այն միջավայրը, որի գոյությունից կախված է մեր առավոտյան սուրճի համն ու խաղաղության զգացողությունը։
Կենսաբազմազանություն. Մոլորակի գենետիկական գրադարանը
Պատկերացրեք մի հսկայական գրադարան, որտեղ ամեն մի կենդանի տեսակ մի եզակի գիրք է։ Մեկ գրքի կորուստն անգամ անդառնալի է, իսկ հազարավորների կորուստը՝ մշակութային (տվյալ դեպքում՝ կենսաբանական) աղետ։
Կենսաբազմազանությունը մեր մոլորակի «ինտելեկտն» է։ Դա միլիոնավոր տարիների էվոլյուցիայի արդյունքում կուտակված տեղեկատվություն է, թե ինչպես գոյատևել, հարմարվել և ծաղկել։ Երբ մենք խզում ենք այդ շղթան, մենք ջնջում ենք մեր իսկ ապագայի «սևագրերը»։
«Մենք բնության մի մասն ենք, որն օժտված է գիտակցությամբ։ Եթե բնությունը սկսում է լռել, մեր գիտակցությունը դառնում է անպտուղ»։
Ինչու՞ հենց Երևանը և ինչու՞ հիմա
COP 2026-ը Երևանում լինելու է ոչ միայն պաշտոնական կոստյումներով պատվիրակների հանդիպում։ Սա քաղաքային էսթետիկայի և էկոլոգիական պատասխանատվության բախման կետն է։ Հայաստանը, լինելով կենսաբազմազանության համաշխարհային «թեժ կետերից» (hotspots) մեկը, ունի տեսակներ, որոնք չկան աշխարհի ոչ մի այլ անկյունում։
Մեր լանդշաֆտը՝ կիսաանապատներից մինչև ալպիական մարգագետիններ, մեր ամենաթանկ «բեսթսելլերն» է, որը մենք դեռ պետք է սովորենք կարդալ և պահպանել։
Քաղաքի «կանաչ» էգոն
Մենք սովորել ենք սիրել Երևանի վարդագույն տուֆը, բայց արդյո՞ք պատրաստ ենք սիրել նրա կանաչը։ Քաղաքային կենսաբազմազանությունը շքեղություն չէ, այն անհրաժեշտություն է։ Դա օդի որակն է, ջերմաստիճանի հավասարակշռությունը և, ի վերջո, մեր հոգեկան հանգստությունը։
COP 2026-ին պատրաստվել նշանակում է վերանայել մեր վերաբերմունքը շրջակա միջավայրին։ Դա սկսվում է պատշգամբում աճեցրած ծաղկից և վերջանում պետական մակարդակի ռազմավարությամբ։
Ի՞նչ կարող ենք անել մենք
Մինչ աշխարհի առաջնորդները կգան Երևան՝ քննարկելու մոլորակի փրկությունը, մենք կարող ենք սկսել մեր «ինտելեկտուալ էկոլոգիայից».
-
Ճանաչել. Իմանալ ավելին մեր տեղական տեսակների մասին։
-
Գիտակցել. Հասկանալ, որ ամեն մի պլաստիկ շիշը հարված է այդ «գրադարանին»։
-
Խոսել. Կենսաբազմազանությունը դարձնել թրենդային թեմա սուրճի սեղանի շուրջ։
Երևանը պատրաստվում է դառնալ համաշխարհային էկո-օրակարգի կենտրոնը։ Սա մեր շանսն է ցույց տալու, որ հայկական ինտելեկտը գնահատում է ոչ միայն անցյալի մշակույթը, այլև ապագայի կյանքը։
