«Թողեք պատվերը դռան մոտ», ինքնասպասարկման դրամարկղեր, մեկտեղանոց սեղաններ ռեստորաններում և AI զրուցակիցներ, որոնք քնելուց առաջ հարցնում են՝ «Ինչպե՞ս անցավ օրդ»։ Մենք վճարում ենք, որպեսզի մեզ հանգիստ թողնեն, բայց հետո ավելի մեծ գումարներ ենք ծախսում՝ մենակությունից չխեղդվելու համար։ Բարի գալուստ «սոլո-տնտեսության» դարաշրջան։
1. Կապիտալիզմի նոր սիրելին՝ «Սինգլ» քաղաքացին
Տասնամյակներ շարունակ տնտեսությունը կառուցված էր ավանդական ընտանիքի շուրջ՝ մեծ բնակարաններ, ընտանեկան մեքենաներ, մեծածախ գնումներ սուպերմարկետներից։ Այսօր պատկերը գլխիվայր շրջվել է։
Տոկիոյից մինչև Փարիզ, Նյու Յորքից մինչև Երևան՝ միայնակ ապրող մարդկանց թիվը ռեկորդներ է գրանցում։ Միայնակ մարդը կատարյալ սպառող է.
Նա չի կիսում ծախսերը զուգընկերոջ հետ,
Նա ավելի շատ է պատվիրում առաքումներ,
Նա պատրաստ է հավելյալ վճարել սննդի փոքր չափաբաժնի, մեկտեղանոց բնակարանի ու իր հարմարավետության համար։
Ճապոնիայում ստեղծվել է անգամ հատուկ տերմին՝ Ohitorisama («միայնակ մարդու արվեստը»)։ Ռեստորաններում հայտնվել են միջնորմերով առանձնացված մեկտեղանոց սեղաններ, որտեղ հաճախորդը նույնիսկ մատուցողի դեմքը չի տեսնում։ Կինոթատրոնները վաճառում են անհատական «պարկուճներ», իսկ տուրիստական գործակալությունները՝ սոլո-ճամփորդական փաթեթներ։
2. Անշփում կյանքի գինը. Հարմարավետության թակարդը
Մենք ինքներս խնդրեցինք այս աշխարհը։ Մենք չէինք ուզում զանգահարել տաքսի ծառայություն ու բացատրել հասցեն՝ ստեղծվեցին հավելվածները։ Չէինք ուզում խանութում աչքի կոնտակտ ունենալ գանձապահի հետ՝ դրվեցին ինքնասպասարկման սարքերը։ Մենք հասանք նրան, որ կարող ենք շաբաթներով տնից դուրս չգալ և ոչ մի կենդանի մարդու հետ չխոսել։
Բայց այստեղ ծնվեց պարադոքսը. ինչքան ավելի անշփում դարձավ կենցաղը, այնքան ավելի խորացավ ներքին մեկուսացումը։ Եվ շուկան անմիջապես գտավ հաջորդ ապրանքը՝ վաճառել արհեստական մտերմություն։
3. Սինթետիկ մտերմություն. Ինչո՞ւ ենք վճարում «զրույցի» համար
Երբ մարդկային հարաբերությունները դառնում են չափազանց բարդ, ռիսկային և էներգատար, ասպարեզ են գալիս փոխարինիչները.
Արհեստական բանականությամբ զուգընկերներ. Ամբողջ աշխարհում միլիոնավոր մարդիկ ամեն ամիս բաժանորդավճար են տալիս AI հավելվածների (օրինակ՝ Replika կամ Character.ai), որպեսզի գիշերները շփվեն մի ալգորիթմի հետ, որը երբեք չի դատապարտում, չի նեղանում և միշտ համաձայն է նրանց հետ։
Կենդանիները՝ որպես «նոր երեխաներ». Ընտանի կենդանիների ինդուստրիան ապրում է աննախադեպ բում։ Շներն ու կատուները ստանում են հոգեբաններ, սպա-սրահներ և հատուկ հագուստ, որովհետև նրանք տալիս են անվերապահ սեր՝ առանց մարդկային հարաբերությունների բարդության։
Վարձով ընկերներ. Հարավային Կորեայում և Ճապոնիայում արդեն տարիներ շարունակ գործում են ծառայություններ, որտեղ կարելի է ժամավճարով վարձել «ընկերոջ»՝ միասին զբոսնելու, ընթրելու կամ պարզապես լսելու համար։
4. Մենակությունը՝ ազատությո՞ւն, թե՞ ապրանք
Միայնակ լինելը վատ չէ։ Ինքնաբավությունն ու անձնական տարածքը ժամանակակից մարդու ամենամեծ նվաճումներից են։ Վտանգն այն է, երբ բիզնեսը սովորեցնում է մեզ, որ մարդկային շփման անհարմարությունները (վեճերը, զիջումները, կարեկցանքը) պետք է շրջանցել և փոխարինել «սեղմիր կոճակը և ստացիր» մոդելով։
Իրական մտերմությունը միշտ անհարմար է, միշտ պահանջում է ջանք և խոցելիություն։ Իսկ ալգորիթմներն ու սոլո-ծառայությունները մեզ առաջարկում են մտերմության իլյուզիա՝ առանց որևէ պատասխանատվության։
Հարց մտածելու համար
Մենք իսկապե՞ս ընտրել ենք այս մենակությունը որպես ազատության դրսևորում, թե՞ պարզապես գնել ենք ամենախելացի մարքեթինգային փաթեթը, որը մեզ համոզել է, որ ոչ ոքի կարիքը չունենք։
