Ինչու՞ է ուղեղն ավելի լավ հիշում անավարտ գործողությունները

Իսկ դուք գիտեի՞ք, որ մեր ուղեղն ավելի լավ է հիշում անավարտ գործողությունները, քան ավարտվածները: Սա կոչվում է «Զեյգարնիկի էֆեկտ»՝ ի պատիվ հայազգի հոգեբան Բլյումա Զեյգարնիկի։

1. Պատմությունը 

1920-ական թվականներին երիտասարդ հոգեբան Բլյումա Զեյգարնիկը (ով սովորում էր հանրահայտ Կուրտ Լևինի մոտ) նստած էր Վիեննայի սրճարաններից մեկում: Նա նկատեց մի տարօրինակ բան. մատուցողները հիշում էին բարդ ու բազմաշերտ պատվերները մինչև այն պահը, քանի դեռ դրանք չէին մատուցվել և վճարվել: Հենց հաշիվը փակվում էր, նրանք վայրկյանական մոռանում էին ամեն ինչ՝ չկարողանալով նույնիսկ հիշել, թե հաճախորդն ինչ էր կերել:

2. Էությունը

Զեյգարնիկը գնաց լաբորատորիա և փորձարկումներ արեց: Պարզվեց, որ մարդու ուղեղը 90%-ով ավելի լավ է հիշում անավարտ կամ ընդհատված գործողությունները, քան ավարտվածները:

Երբ մենք գործ ենք սկսում, մեր ուղեղում ստեղծվում է յուրահատուկ «կոգնիտիվ լարվածություն»: Այն չի թուլանում այնքան ժամանակ, քանի դեռ գործը չի հասել իր տրամաբանական ավարտին: Ավարտված գործը ուղեղը «արխիվացնում է» և ազատում տեղը, իսկ անավարտը՝ շարունակում է պահել «օպերատիվ հիշողության» մեջ:

3. Ինչպե՞ս են դա օգտագործում մեր դեմ

Սերիալներ (Cliffhangers). Գիտեի՞ք, որ սերիան ամենահետաքրքիր տեղում ընդհատելը հենց Զեյգարնիկի էֆեկտն է: Ձեր ուղեղը չի հանգստանա, մինչև չիմանա՝ ինչ եղավ հետո: Դա է պատճառը, որ մենք “Binge-watching” ենք անում (դիտում ենք սերիաները մեկը մյուսի հետևից):

Մարքեթինգ. «Կարդալ ավելին…» կոճակը կամ կիսատ թողած գովազդային հոլովակները ստիպում են ձեզ սեղմել և իմանալ վերջաբանը:

4. Ինչպե՞ս սա օգտագործել օգուտով (Lifehacks)

Ուսման մեջ. Եթե պատրաստվում եք քննության կամ կարդում եք ծավալուն նյութ, ընդմիջում արեք ոչ թե գլխի վերջում, այլ ամենահետաքրքիր հատվածում: Ձեր ուղեղն ավելի թարմ կպահի տեղեկատվությունը:

Հաղթահարել պրոկրաստինացիան. Եթե չեք ուզում սկսել մի մեծ գործ, ստիպեք ձեզ անել ընդամենը առաջին 5 րոպեի աշխատանքը: Հենց սկսեցիք, Զեյգարնիկի էֆեկտը կմիանա, և «անավարտության» զգացողությունը ձեզ թույլ չի տա կանգ առնել:

Ստեղծագործական ճգնաժամ. Հեմինգուեյն ասում էր, որ պետք է գրելը կանգնեցնել այն ժամանակ, երբ դեռ գիտես, թե հաջորդն ինչ է լինելու: Այդպես հաջորդ օրը հեշտությամբ կշարունակեք: