Մենք ապրում ենք մի ժամանակաշրջանում, երբ հազարավոր գրքեր կարող են տեղավորվել մեր գրպանում՝ մեկ սմարթֆոնի մեջ։ Թվում էր, թե էկրանները վերջնականապես պետք է փոխարինեին թղթին, սակայն գիտությունը և մեր սեփական ուղեղը հակառակն են պնդում։
Ինչո՞ւ է տպագիր գիրքը շարունակում մնալ անգերազանցելի՝ տեղեկատվության յուրացման տեսանկյունից։ Ահա 3 հիմնական պատճառ.
1. Տարածական հիշողություն կամ «Տեքստի քարտեզը»
Երբ մենք կարդում ենք տպագիր գիրք, մեր ուղեղը կառուցում է տեքստի յուրօրինակ «քարտեզ»։ Մենք ենթագիտակցորեն հիշում ենք, որ կարևոր միտքը գրված էր ձախակողմյան էջի ներքևի հատվածում կամ որ գրքի հաստության կեսն արդեն անցել ենք։
Էկրանի վրա «scroll» անելիս տեքստը դառնում է անվերջանալի և անդեմ հոսք։ Ուղեղը չի կարողանում կառչել ֆիզիկական կետերից, ինչի հետևանքով կարդացածը հաճախ մնում է միայն կարճաժամկետ հիշողության մեջ։
2. Տակտիլ (շոշափելիքի) գործոնը
Մեր զգայարանները փոխկապակցված են։ Թղթի հպումը, էջը թերթելու ֆիզիկական գործողությունը, թղթի հոտը և նույնիսկ գրքի ծանրությունը ձեռքում ստեղծում են լրացուցիչ նեյրոնային կապեր։ Սա ուղեղի համար ազդակ է, որ տեղի է ունենում կարևոր և կենտրոնացված գործողություն։ Գիտնականներն այս երևույթն անվանում են «կոգնիտիվ ամրացում». որքան շատ զգայարան է ներգրավված պրոցեսի մեջ, այնքան խորն է յուրացվում նյութը։
3. Ուշադրության «խորությունը» ընդդեմ «մակերեսայնության»
Էկրանից կարդալիս մեր ուղեղը միանում է «սկանավորման» ռեժիմին։ Մենք սովոր ենք արագ թերթել նորությունների լրահոսը, փնտրել վերնագրեր և բանալի բառեր։ Այս սովորույթը տեղափոխվում է նաև էլեկտրոնային գրքերի վրա։
Իսկ տպագիր գիրքը թույլ է տալիս հասնել «Deep Reading» (խորը ընթերցանության) փուլին։ Այստեղ չկան ծանուցումներ, լույսի անընդհատ տատանումներ և հղումներ, որոնք շեղում են մեզ։ Մենք մնում ենք մտքի հետ դեմ առ դեմ։
Գիտական հետազոտությունը
Ստավանգերի համալսարանի (Նորվեգիա) հետազոտողները պարզել են, որ այն մարդիկ, ովքեր նույն պատմվածքը կարդացել են տպագիր գրքով, ավելի ճշգրիտ են վերականգնել դեպքերի ժամանակագրական հաջորդականությունը, քան նրանք, ովքեր կարդացել են Kindle-ով։
Ամփոփում
Եթե ցանկանում եք ոչ միայն տեղեկացված լինել, այլև իրականում գիտելիք ստանալ, վերադարձեք տպագիր էջերին։ Դա լավագույն ներդրումն է ձեր ինտելեկտի և հոգեկան անդորրի մեջ։
Իսկ դուք վերջին շրջանում ո՞ր ձևաչափին եք ավելի շատ նախապատվություն տալիս՝ թվայի՞ն, թե՞ տպագիր։ Ո՞րն է այն գիրքը, որը ձեզ ստիպել է մոռանալ հեռախոսի գոյության մասին։
