Մենք ապրում ենք մի դարաշրջանում, որտեղ գիտությունը վայրկյանների արագությամբ պատասխանում է մեր «ինչպե՞ս»-ներին։ Ինչպե՞ս է աշխատում գենոմը, ինչպե՞ս հասնել Մարս, ինչպե՞ս ստեղծել արհեստական բանականություն։ Սակայն որքան շատ են շատանում «ինչպե՞ս»-ների պատասխանները, այնքան ավելի սուր է հնչում մարդու ներքին «ինչո՞ւ»-ն։
Ինչո՞ւ եմ ես այստեղ։ Ո՞րն է իմ կյանքի իմաստը։ Ինչպե՞ս գտնել երջանկություն, որը չի չափվում գաջեթներով կամ գիտական թեորեմներով։
Գիտություն և Հավատ. Հակամարտությո՞ւն, թե՞ համագործակցություն
Պատմականորեն սովոր ենք տեսնել գիտությունն ու հավատը որպես երկու հակամարտող կողմեր։ Մեկը հիմնված է ապացույցների վրա, մյուսը՝ անտեսանելիին վստահելու։ Սակայն ժամանակակից խոշորագույն մտածողները գալիս են մի եզրահանգման. դրանք նույն իրականության երկու տարբեր հայելիներն են։
Ալբերտ Էյնշտեյնն ասում էր. «Գիտությունն առանց կրոնի կաղ է, կրոնն առանց գիտության՝ կույր»։ Գիտությունը մեզ տալիս է գործիքներ, իսկ հավատը՝ այդ գործիքներն օգտագործելու բարոյական կողմնացույցը։ Գիտությունը բացատրում է տիեզերքի կառուցվածքը, իսկ հավատը (կամ հոգևոր ընկալումը)՝ դրա արժեքը։
Ինչպե՞ս գտնել «Ճիշտ ապրելու» բանաձևը
Այս երկու բևեռների միջև ներդաշնակություն գտնելը ոչ թե ընտրություն է դրանցից մեկի օգտին, այլ «ամբողջական մարդ» դառնալու արվեստ։ Ահա թե ինչպես կարելի է համատեղել բանականն ու հոգևորը.
1. Բանականությունը որպես զտիչ, հավատը որպես հիմք
Մենք պետք է օգտագործենք մեր բանականությունը՝ կույր նախապաշարմունքներից ու կեղծիքից զերծ մնալու համար։ Բայց միևնույն ժամանակ, պետք է ընդունենք, որ կան կյանքի շերտեր (սեր, զոհողություն, ներքին լույս), որոնք ենթակա չեն լաբորատոր փորձաքննության։ Հավատը տալիս է մեզ հույս այնտեղ, որտեղ բանականությունն ասում է՝ «անհնար է»։
2. Գիտակից հոգևորականություն (Mindfulness)
Այսօր նույնիսկ նեյրոկենսաբաններն են ընդունում աղոթքի կամ մեդիտացիայի դրական ազդեցությունը ուղեղի վրա։ Հոգևոր պրակտիկաները ոչ թե փախուստ են իրականությունից, այլ ուղեղի և հոգու «հիգիենա»։ Ապրել ճիշտ՝ նշանակում է խնամել թե՛ մարմինը (գիտական մոտեցմամբ), թե՛ միտքը (հոգևոր անդորրով)։
3. Արժեքների գերակայությունը
Գիտական զարգացումը մեզ տվել է հարմարավետություն, բայց ոչ երջանկություն։ Ճիշտ ապրելու տարբերակը բանականության միջոցով ստեղծված բարիքները հոգևոր արժեքներին ծառայեցնելն է։ Եթե տեխնոլոգիան մեզ չի դարձնում ավելի բարի, ավելի կարեկից կամ ավելի խաղաղ, ուրեմն մենք ինչ-որ տեղ սխալվել ենք։
Ամփոփում. Երկու թևերի օրենքը
Մարդը նման է թռչնի, որն ունի երկու թև՝ բանականություն և հոգևոր աշխարհ։ Միայն մեկ թևով հնարավոր չէ թռչել։ Եթե հենվենք միայն բանականության վրա, կդառնանք «ռոբոտացված» և դատարկ։ Եթե միայն հուզական հավատի վրա՝ կկորցնենք կապը իրականության հետ։
Ապրելու ճիշտ տարբերակը «Իմաստուն Բանականությունն» է. երբ դուք սովորում եք, զարգանում եք, օգտվում եք գիտության բոլոր բարիքներից, բայց ներսում պահում եք այն սուրբ լռությունը, որտեղ խոսում է ձեր հոգին։
Իսկ դուք ինչպե՞ս եք լրացնում ձեր ներքին դատարկությունը՝ գիտական փաստերո՞վ, թե հոգևոր փնտրտուքներով։ Հնարավո՞ր է արդյոք լինել լիարժեք երջանիկ՝ հավատալով միայն տեսանելիին։
